Zdarza Ci się myśleć, co jeść przy anemii, gdy ciągłe zmęczenie utrudnia dzień? Chcesz wesprzeć leczenie niedokrwistości prostymi zmianami na talerzu. Z tego tekstu dowiesz się, jak dobierać posiłki, żeby poprawić wyniki krwi i samopoczucie.
Czym jest anemia
Anemia to stan, w którym we krwi jest zbyt mało czerwonych krwinek lub hemoglobiny, przez co tkanki otrzymują mniej tlenu. Organizm reaguje na to osłabieniem, sennością, zawrotami głowy, kołataniem serca i bladością skóry. Pierwszym krokiem do rozpoznania problemu jest zwykle morfologia, która pokazuje stężenie hemoglobiny, liczbę erytrocytów i hematokryt.
Przyczyną niedokrwistości bywa najczęściej niedobór żelaza, ale także brak witaminy B12, kwasu foliowego, przewlekłe krwawienia czy choroby przewlekłe, na przykład nerek lub przewodu pokarmowego. Dlatego sam jadłospis nigdy nie zastępuje diagnostyki. Lekarz na podstawie badań ustala rozpoznanie, proponuje leczenie i dopiero wtedy można sensownie dopasować dietę razem z dietetykiem.
Jak dieta pomaga w anemii
Dlaczego sama tabletka z żelazem często nie wystarcza? Hemoglobina zawiera cząsteczkę hemu, w której centrum znajduje się atom żelaza, więc bez tego pierwiastka organizm nie wytworzy odpowiedniej ilości czerwonych krwinek. Ale na wchłanianie żelaza wpływa jednocześnie to, co zjadasz w tym samym posiłku oraz w ciągu dnia.
W żywności występuje żelazo hemowe pochodzenia zwierzęcego i żelazo niehemowe z roślin. Pierwsze wchłania się znacznie łatwiej, drugie potrzebuje wsparcia w postaci składników takich jak witamina C, kwas mlekowy czy niektóre kwasy organiczne. Dobrze zaplanowana dieta może więc zarówno przyspieszać wyrównywanie niedoborów, jak i chronić przed ich nawrotem.
Co jeść przy anemii
Gdy zastanawiasz się, co jeść przy anemii, warto zacząć od źródeł żelaza hemowego. Najwięcej zawierają je czerwone mięsa i podroby, ale także tłustsze ryby morskie oraz jaja. Te produkty dostarczają przy okazji witaminy B12, która jest potrzebna do tworzenia czerwonych krwinek i ochrony układu nerwowego.
Do grupy produktów bogatych w żelazo hemowe należą między innymi:
- chude czerwone mięso, jedzone kilka razy w tygodniu,
- podroby, na przykład wątroba, w umiarkowanej ilości,
- ryby, zwłaszcza makrela, łosoś, śledź czy sardynki,
- jaja, szczególnie żółtko.
Drugim filarem jadłospisu są roślinne źródła żelaza niehemowego oraz folianów. To one sprawdzą się u osób, które jedzą mało mięsa lub z niego rezygnują. Ważne, żeby często pojawiały się na talerzu i były łączone z produktami bogatymi w witaminę C.
W codziennej diecie przy anemii szczególne miejsce mogą zajmować:
- rośliny strączkowe, takie jak soczewica, fasola, ciecierzyca, soja i ich kiełki,
- zielone warzywa liściaste, na przykład szpinak, jarmuż, sałata, natka pietruszki, koper ogrodowy,
- pełnoziarniste produkty zbożowe, w tym chleb żytni, kasze, płatki owsiane, ryż brązowy,
- orzechy i nasiona, między innymi sezam, mak, pestki dyni, słonecznika, siemię lniane,
- suszone owoce, takie jak morele, śliwki, rodzynki, figi, daktyle.
Do posiłków warto dodawać warzywa i owoce bogate w witaminę C, bo wyraźnie poprawiają wchłanianie żelaza z roślin. Dobrze sprawdzają się papryka, natka pietruszki, brokuły, kalarepa, kiszona kapusta, truskawki, porzeczki, owoce cytrusowe czy kiwi. Korzystne działanie ma też kwas mlekowy z kiszonek oraz kwas foliowy z zielonych warzyw liściastych.
W diecie nie może zabraknąć także witaminy B6, miedzi i kobaltu. Wspierają one proces krwiotworzenia i transport żelaza. Dostarczysz je, jedząc orzechy, kakao, kaszę gryczaną, zielone warzywa, jajka oraz płatki z pełnego ziarna.
Czego unikać przy anemii
Niektóre produkty nie tyle szkodzą same w sobie, ile utrudniają wykorzystanie żelaza z pożywienia. Dotyczy to zwłaszcza mocnej kawy i herbaty, bogatych w taniny, które wiążą żelazo w przewodzie pokarmowym. Czy trzeba je całkowicie wykluczyć? Niekoniecznie, ale dobrze zachować odstęp czasowy między napojem a posiłkiem bogatym w żelazo.
Warto też uważać na duże ilości wapnia w jednym posiłku z żelazem. Spore dawki wapnia obecne w mleku i serach mogą konkurować o wchłanianie w jelicie. Podobnie działają fityniany z otrębów czy niektórych nasion, a także bardzo wysokie spożycie błonnika. Problemem stają się też produkty mocno przetworzone: wyroby cukiernicze, białe pieczywo, tłuste wędliny, smalec czy słonina, bo wypierają z diety żywność bogatą w żelazo i witaminy.
Do nawyków, które utrudniają walkę z anemią, można zaliczyć:
- częste popijanie posiłków kawą lub herbatą,
- łączenie preparatów z żelazem z suplementami wapnia, magnezu czy cynku,
- regularne sięganie po alkohol obciążający szpik kostny,
- jedzenie dużych porcji słodyczy zamiast pełnowartościowych posiłków.
Jak łączyć dietę z leczeniem
Dieta przy niedokrwistości zawsze powinna wynikać z wyników badań i zaleceń lekarza. Gdy przyczyną jest niedobór żelaza, zwykle włącza się preparaty z żelazem, a jednocześnie układa jadłospis bogaty w produkty zawierające ten pierwiastek. Jeśli problemem jest brak witaminy B12 lub kwasu foliowego, nacisk kładzie się na ich źródła w pożywieniu oraz ewentualną suplementację.
Dobrze, aby jadłospis przygotował dietetyk, który uwzględni inne choroby, tryb życia i preferencje smakowe. Istotny jest nie tylko wybór produktów, ale też technika kulinarna. Przy anemii lepiej sprawdza się gotowanie w wodzie lub na parze, pieczenie w folii czy pergaminie i duszenie potraw, natomiast smażenie w głębokim tłuszczu obciąża organizm, nie wnosząc żadnych korzyści dla krwi. Regularna kontrola morfologii i współpraca ze specjalistą pozwalają ocenić, jak dieta wspiera leczenie.
Artykuł powstał przy współpracy z my3miasto.pl.
Artykuł sponsorowany
